STOWARZYSZENIE PARCINA WITA I ZAPRASZA!

startParcinagliderszkołaszybowcezasłużeni Grodźczaniemodelarstwo_grodziechistorieBędzinGrodziecluftwronabisszybowisko
Grodziec - przemysłowa stolica Zagłębia

W okresie I RP Grodziec jako wieś należał do klasztoru Norbertanek, będąc jednocześnie (od 1443 r.) częścią Księstwa Siewierskiego rządzonego przez biskupów krakowskich. W tym też czasie powstał tu Kościół pod wezwaniem św. Doroty oraz świątynia, której patronką została św. Katarzyna. Podczas zaborów na krótki czas Grodziec trafił do zaboru pruskiego stając się częścią tzw. Nowego Śląska, a następnie znalazł się w zaborze rosyjskim, zostając w pewnym momencie włączonym do guberni piotrkowskiej. Podczas pierwszej wojny światowej, w 1915 r. Grodziec stał się gminą. Jej pierwszym wójtem został Stanisław Ciapała. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Grodziec był częścią województwa kieleckiego. W 1951 r. zyskał prawa miejskie. Jego samodzielność nie trwała jednak długo. 24 lata później Grodziec stał się dzielnicą Będzina.


Dzieje Grodźca to przede wszystkim przemysł. Pod względem historycznym to przemysłowa stolica Zagłębia Dąbrowskiego. W XIX i XX wieku działali na tych terenach podejmując różnorakie inwestycje przedstawiciele takich rodów jak: Bontani, Ciechanowscy oraz Skarbińscy. Byli to przemysłowcy i społecznicy dzięki którym Grodziec ze spokojnej wsi stał się ważnym ośrodkiem przemysłowym nie tylko w okolicy ale także w regionie. W 1857 r. zaczęła działać tu pierwsza w cesarstwie rosyjskim fabryka cementu portlandzkiego, którą zbudował Jan Ciechanowski herbu Skarbień. Dzięki jego pozycji (był ważnym carskim urzędnikiem) oraz kontaktom pozyskiwał lukratywne kontrakty dla swojej cementowni. Zarówno na budowy cywilne jak i wojskowe. Dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym Ciechanowscy sprzedali wspomnianą fabrykę potężnemu, belgijskiemu koncernowi Solvay, dzięki któremu grodziecka cementownia pod koniec lat 30-tych była największą tego rodzaju fabryką w Polsce.


Grodziecki przemysł to również węgiel kamienny. Pierwsza kopalnia węgla kamiennego w Grodźcu powstała w 1823 r. Wybudował ją Maurycy Kossowski i nadał jej imię "Barbara". Jakiś czas potem powstała kopalnia "Maria". W 1899 r. twórca i wydawca "Przeglądu Górniczo - Hutniczego" Stanisław Ciechanowski wraz ze współzałożycielem Akademii Górniczej Stanisławem Skarbińskim powołał do życia Grodzieckie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Przemysłowych. Należała do niego (tj. Towarzystwa) zbudowana na przełomie XIX i XX w. duża i nowoczesna kopalnia "Grodziec II" a wraz z nią osiedle robotnicze oraz budynki o charakterze administracyjnym. A także wieża ciśnień, która jest obecnie jedyną nitowaną tego rodzaju budowlą w Polsce.


W 1845 r. August Martens wybudował w Grodźcu niewielką hutę cynku. Interes był opłacalny jednakże z powodu ograniczonych pokładów złóż galmanu jego opłacalność skończyła się już w latach 60-tych XIX w. i wówczas huta została zamknięta.
Na terenie grodzieckiej wsi funkcjonował również przemysł o nieco innym charakterze. Mowa tu o gorzelni i browarze parowym. Rozpoczęcie tegoż przedsięwzięcie przypisuje się rodowi Bontanich. Kontynuowali je z powodzeniem w kolejnych latach Ciechanowscy a następnie Troppauer Spółka Akcyjna.
Dzisiaj Grodziec to monumentalne i piękne ruiny fabryk a także zachowana po nich pamięć na pożółkłych fotografiach i dokumentach…
Artykuł i zdjęcia - Dariusz Majchrzak


STRONA ISTNIEJE OD: 07.12.2010